Chụp cộng hưởng từ (MRI) là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh tiên tiến và được ứng dụng phổ biến nhất hiện nay. So với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh truyền thống như X-quang hay CT scan, chụp MRI nổi bật bởi độ chính xác vượt trội trong việc phát hiện những tổn thương nhỏ nhất.
Tuy nhiên, không ít người bệnh vẫn còn cảm thấy bỡ ngỡ hoặc lo lắng khi được chỉ định chụp MRI. Điều này hoàn toàn dễ hiểu bởi máy chụp MRI có thiết kế khá lớn, hoạt động tạo ra tiếng ồn đặc trưng, cùng nhiều yêu cầu nghiêm ngặt về chuẩn bị trước và trong khi chụp. Do đó, việc tìm hiểu kỹ về quy trình chụp MRI, cũng như nắm rõ những lưu ý quan trọng, các trường hợp nên và không nên chụp MRI là điều cần thiết. Không chỉ giúp người bệnh chuẩn bị tốt hơn về mặt tâm lý và thể chất mà còn góp phần tối ưu hiệu quả chẩn đoán. Trong bài viết này, Med.Lotus sẽ mang đến cho bạn một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về phương pháp chụp cộng hưởng từ.
I. MRI là gì?
Chụp cộng hưởng từ (MRI – Magnetic Resonance Imaging) là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, sử dụng từ trường mạnh kết hợp với sóng radio tần số cao để tạo ra những hình ảnh chi tiết của các cơ quan, mô mềm, cơ xương khớp và hệ thần kinh bên trong cơ thể. Không giống như các phương pháp truyền thống, MRI không sử dụng tia X, nhờ đó đảm bảo an toàn cao cho người bệnh trong cả ngắn hạn và dài hạn.
MRI thường được bác sĩ chỉ định trong các trường hợp cần khảo sát chuyên sâu về não bộ, cột sống, các khớp, gan, thận, tuyến vú, cơ quan vùng chậu… bởi khả năng hiển thị rõ nét cấu trúc mô mềm mà những phương pháp khác như X-quang hay CT chưa thể đạt được.
II. Quy trình chụp MRI
1. Chuẩn bị trước khi chụp MRI
Mang theo hồ sơ y tế liên quan: Bạn nên mang đầy đủ kết quả xét nghiệm, phim X-quang, CT hoặc MRI trước đó (nếu có), cùng với các đơn thuốc đang sử dụng. Điều này giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện và chỉ định kỹ thuật phù hợp, đặc biệt trong những trường hợp cần theo dõi tiến triển bệnh lý.
Thay trang phục và tháo bỏ vật dụng cá nhân: Bạn sẽ được yêu cầu thay trang phục bệnh viện chuyên dụng để tránh nhiễu từ. Đồng thời, cần tháo bỏ toàn bộ đồ trang sức, đồng hồ, kẹp tóc, thẻ từ, điện thoại, và bất kỳ vật dụng kim loại hoặc điện tử nào trên người. Các vật liệu này có thể gây nguy hiểm hoặc ảnh hưởng chất lượng hình ảnh MRI.
Khai báo tình trạng sức khỏe và tiền sử y tế: Đây là bước đặc biệt quan trọng trong quá trình sàng lọc chống chỉ định:
- Nếu bạn có thiết bị kim loại trong cơ thể như nẹp xương, stent mạch vành, van tim nhân tạo, ốc vít chỉnh hình,… cần báo cho bác sĩ.
- Nếu bạn đang sử dụng các thiết bị điện tử cấy ghép như máy tạo nhịp tim, máy trợ thính, máy bơm insuline, MRI có thể bị chống chỉ định tuyệt đối hoặc cần thay đổi kỹ thuật chụp.
- Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ kiểm tra khả năng dị ứng với thuốc tương phản từ (nếu có chỉ định tiêm), và đánh giá có cần gây mê nhẹ trong trường hợp bệnh nhân lo lắng, sợ không gian kín hoặc không hợp tác tốt.
Thông thường bạn sẽ không cần nhịn ăn trước khi chụp MRI. Tuy nhiên, nếu buổi chụp có sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, bạn sẽ được yêu cầu nhịn ăn uống khoảng 6 giờ trước đó để đảm bảo an toàn.
2. Trong khi chụp MRI
Thời gian thực hiện: Thời gian chụp dao động từ 15 đến 45 phút, tùy theo vị trí cơ thể được khảo sát và mức độ phức tạp của kỹ thuật.
Tư thế nằm và giữ yên cơ thể: Bệnh nhân sẽ nằm trên một bàn chụp có thể trượt vào lòng máy MRI hình ống. Tư thế nằm cố định là yêu cầu bắt buộc, vì chỉ một chuyển động nhẹ cũng có thể làm hình ảnh mờ hoặc sai lệch kết quả. Để giúp bạn thư giãn hơn trong không gian hẹp và hạn chế tiếng ồn từ máy, kỹ thuật viên thường hỗ trợ bạn đeo tai nghe nhạc hoặc nút bịt tai.
Nếu tiêm thuốc tương phản từ: Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm thuốc tương phản từ gadolinium để làm rõ hình ảnh:
- Thuốc được tiêm vào tĩnh mạch tay trong phòng 1 – 2 phút.
- Sau khi tiêm, bạn sẽ được chụp thêm lần nữa để thu được hình ảnh đối chiếu chính xác hơn.
- Trong lúc tiêm, bạn có thể cảm thấy ấm nhẹ toàn thân hoặc vị đắng trong miệng, đây là hiện tượng bình thường và sẽ hết nhanh chóng.
3. Sau khi chụp MRI
Chờ kết quả: Thường dao động từ 15 – 30 phút, hoặc lâu hơn nếu cần bác sĩ chuyên khoa hội chẩn sâu.
Không cần nghỉ ngơi đặc biệt: Khác với những kỹ thuật có sử dụng thuốc mê hay gây ảnh hưởng mạnh đến cơ thể, sau khi chụp MRI, bạn hoàn toàn có thể trở lại sinh hoạt bình thường.
Trao đổi với bác sĩ: trao đổi trực tiếp với bác sĩ chẩn đoán hình ảnh hoặc bác sĩ điều trị về kết quả chụp. Họ sẽ giải thích rõ ràng các thông tin, dấu hiệu bất thường, và đề xuất bước điều trị tiếp theo nếu cần thiết.
III. Những trường hợp chống chỉ định chụp MRI
1. Người có thiết bị điện tử cấy ghép trong cơ thể
Một trong những chống chỉ định tuyệt đối của chụp MRI là những bệnh nhân có mang các thiết bị điện tử cấy trong cơ thể, vì từ trường cực mạnh của máy MRI có thể làm thiết bị hoạt động sai lệch, thậm chí gây nguy hiểm tính mạng. Bao gồm:
- Máy tạo nhịp tim (pacemaker): Đây là thiết bị hỗ trợ điều chỉnh nhịp tim cho bệnh nhân tim mạch. Dưới ảnh hưởng của từ trường, máy có thể bị ngưng hoạt động hoặc hỏng hóc nghiêm trọng.
- Máy trợ thính gắn sâu trong tai hoặc máy cấy ốc tai điện tử: Không chỉ bị nhiễu, những thiết bị này có thể nóng lên hoặc hỏng hoàn toàn trong quá trình chụp.
- Máy bơm thuốc tự động (insulin pump, máy bơm morphine): Từ trường có thể làm thay đổi liều bơm, gây hậu quả khôn lường cho người bệnh.
Trong trường hợp bệnh nhân bắt buộc phải chụp MRI để chẩn đoán, bác sĩ sẽ cần kiểm tra kỹ loại thiết bị và đánh giá có thể thay thế bằng phương pháp khác như CT hay siêu âm không.
2. Người có dị vật hoặc mảnh kim loại trong cơ thể
MRI sử dụng từ trường mạnh nên các mảnh kim loại từ tính trong cơ thể bệnh nhân có thể bị kéo giật, di chuyển, hoặc gây tổn thương nội tạng. Một số vật liệu kim loại còn khiến hình ảnh MRI bị nhiễu, dẫn đến kết quả sai lệch. Cần đặc biệt lưu ý nếu bạn:
- Có clips mạch máu (dùng sau phẫu thuật não, mạch máu).
- Từng bị tai nạn gây dị vật kim loại ở nhãn cầu, mô mềm, cơ bắp,…
- Có đinh, nẹp, vít kim loại trong xương hoặc khớp nhân tạo bằng hợp kim chưa được xác nhận là an toàn với MRI.
Trước khi chụp, bác sĩ sẽ hỏi chi tiết tiền sử chấn thương hoặc phẫu thuật. Trong một số trường hợp nghi ngờ, bạn có thể cần chụp X-quang để kiểm tra vị trí kim loại trước khi quyết định thực hiện MRI.
3. Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu (cân nhắc kỹ)
Dù hiện nay chưa có bằng chứng nào khẳng định MRI gây hại cho thai nhi, nhưng ba tháng đầu thai kỳ là giai đoạn nhạy cảm, nên các bác sĩ thường tránh chỉ định chụp MRI nếu không thực sự cần thiết. Nếu bắt buộc phải chụp, kỹ thuật viên sẽ không dùng thuốc tương phản và cần có sự tư vấn kỹ lưỡng từ bác sĩ chuyên khoa.
4. Người mắc hội chứng sợ không gian kín (claustrophobia)
Do cấu trúc máy MRI là dạng hình ống khép kín, nhiều người sẽ có cảm giác ngột ngạt, lo sợ, bồn chồn khi phải nằm trong lòng máy 30 – 45 phút. Đối với bệnh nhân có chứng sợ không gian kín nghiêm trọng, việc chụp MRI có thể không khả thi nếu không có sự hỗ trợ đặc biệt.
Tùy trường hợp bác sĩ có thể:
- Sử dụng thuốc an thần liều nhẹ để giúp bệnh nhân thư giãn.
- Chuyển sang chụp MRI máy mở, với thiết kế khôn gian thoáng hơn.
- Tư vấn chọn phương pháp chẩn đoán thay thể khác phù hợp hơn
IV. Kết luận
Chụp MRI – một trong những thành tựu vượt bậc của y học hiện đại – không chỉ mang lại hình ảnh rõ nét về mô mềm, thần kinh hay mạch máu mà còn hỗ trợ đắc lực trong việc phát hiện sớm và chính xác nhiều bệnh lý nguy hiểm. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả chẩn đoán cao nhất và đảm bảo an toàn, người bệnh cần nắm rõ quy trình chụp MRI cũng như những lưu ý quan trọng trước – trong – sau khi chụp.
Việc chuẩn bị tốt không chỉ giúp bạn giảm bớt cảm giác lo lắng, mà còn giúp bác sĩ dễ dàng thu nhận hình ảnh chất lượng, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác và kế hoạch điều trị kịp thời. Đồng thời, hiểu rõ những trường hợp chống chỉ định cũng giúp bạn và người thân tránh được những rủi ro không đáng có, chủ động trao đổi với bác sĩ để lựa chọn phương pháp thay thế phù hợp.
Nếu bạn vẫn còn những băn khoăn hay thắc mắc chưa tìm được lời giải đáp, hãy liên hệ ngay với Phòng Khám Đa Khoa Med.Lotus để nhận được giải đáp tận tình và cụ thể từ những bác sĩ chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm thông qua:
Hotline: 0866 930 932
Website: medlotus.vn
Email: info@medlotus.vn
