Việc cho trẻ chụp CT không chỉ đơn thuần là một quyết định y tế mà còn là một vấn đề tâm lý đối với các bậc cha mẹ. Những câu hỏi như “Trẻ em có nên chụp CT không?”, “Việc chụp có gây hại gì không?”, “Lợi ích mang lại là gì?”, “Có cần thiết hay không?” luôn hiện hữu trong tâm trí của các bậc phụ huynh mỗi khi đối diện với quyết định này. Mối lo ngại về bức xạ, tác dụng phụ, hay thậm chí là những biến chứng hiếm gặp càng khiến nhiều người dè chừng hơn khi nghĩ đến việc cho con đi chụp CT.
Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin toàn diện về chụp CT cho trẻ em – từ những lợi ích vượt trội, các nguy cơ tiềm ẩn, đến quy trình thực hiện và những lưu ý quan trọng trước, trong và sau khi chụp. Med.Lotus hy vọng sẽ là người bạn đồng hành tin cậy, giúp quý phụ huynh hiểu đúng, chọn đúng và đồng hành cùng con một cách an toàn, chủ động trong mọi tình huống y tế.
I. Chụp CT cho trẻ em
1. Chụp CT cho trẻ em là gì?
Chụp CT (cắt lớp vi tính) cho trẻ em là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, sử dụng tia X liều thấp với sự kiểm soát nghiêm ngặt, giúp tạo ra hình ảnh chi tiết về các cơ quan nội tạng, xương, mạch máu và mô mềm trong cơ thể của trẻ. Nhờ quy trình thực hiện nhanh chóng, không gây đau, kỹ thuật này thường được chỉ định để đánh giá các chấn thương sau tai nạn hoặc xác định nguyên nhân của những cơn đau cấp tính.
2. Khi nào trẻ cần chụp CT?
Chụp CT thường được chỉ định khi trẻ có những biểu hiện nghi ngờ liên quan đến:
- Chấn thương vùng đầu, mặt, cổ sau tai nạn, té ngã.
- Dấu hiệu tổn thương nội tạng, xuất huyết, hoặc dị vật trong cơ thể.
- Bệnh lý hô hấp: viêm phổi, u phổi, dị dạng đường thở.
- Rối loạn thần kinh: động kinh, u não, dị dạng mạch máu não.
- Bất thường xương khớp, cột sống, hoặc nghi ngờ ung thư xương.
Việc chỉ định chụp CT sẽ được bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng để tránh lạm dụng, đặc biệt với trẻ nhỏ.
II. Quy trình chụp CT cho trẻ em
Đối với trẻ nhỏ, quy trình chụp CT không chỉ đơn thuần là đưa bé vào máy và ghi lại hình ảnh, mà còn là cả một quá trình chuẩn bị, thực hiện và theo dõi cẩn thận để đảm bảo an toàn tuyệt đối, đồng thời mang lại kết quả chẩn đoán chính xác nhất. Dưới đây là quy trình chi tiết mà phụ huynh cần nắm rõ khi đưa trẻ đi chụp CT.
1. Trước khi chụp CT
Khai báo tình trạng sức khỏe: Phụ huynh cần cung cấp đầy đủ thông tin về tình trạng sức khỏe hiện tại của bé, bao gồm các bệnh lý nền, tiền sử dị ứng và các loại thuốc bé đang sử dụng. Thông tin này sẽ giúp bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi chỉ định thuốc hoặc kỹ thuật hỗ trợ.
Nhịn ăn uống trước khi chụp (nếu cần): Trong một số trường hợp chụp CT có sử dụng thuốc cản quang, trẻ sẽ được yêu cầu nhịn ăn uống từ 4 đến 6 giờ trước khi chụp để giảm nguy cơ buồn nôn, nôn mửa hoặc các phản ứng bất lợi.
Tháo bỏ vật dụng kim loại: Trước khi chụp, tất cả trang sức, vật dụng kim loại trên người bé (dây chuyền, khuyên tai, kẹp tóc, nút áo kim loại…) cần được tháo bỏ để tránh ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh.
Chuẩn bị tâm lý cho trẻ: Trẻ em, đặc biệt là những bé lần đầu tiếp xúc với máy móc y tế, có thể cảm thấy lo sợ hoặc không hợp tác. Vì vậy, phụ huynh nên trò chuyện, giải thích nhẹ nhàng để bé hiểu rằng đây là thủ thuật không đau, không kéo dài, và rất an toàn. Trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thuốc an thần liều nhẹ để giúp bé thư giãn và nằm yên trong quá trình chụp. Tuy nhiên, trong trường hợp trẻ đang bị ốm thuốc an thần và thuốc gây mê sẽ không được sử dụng. Với tình trạng này, phụ huynh cần trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ.
2. Trong khi chụp CT
Cố định tư thế nằm: Trẻ sẽ được hướng dẫn nằm yên trên bàn chụp. Để đảm bảo không cử động làm mờ hình ảnh, bé có thể được cố định nhẹ nhàng bằng các đai mềm hoặc gối chặn. Việc này hoàn toàn không gây đau đớn và chỉ nhằm mục đích hỗ trợ an toàn. Tuy nhiên, trong quá trình định vị cơ thể nếu bệnh nhân cảm thấy khó chịu, nên báo lại với bác sĩ để điều chỉnh kịp thời.
Thời gian chụp: Với máy CT hiện đại tại Med.Lotus cho phép ghi hình cực nhanh – chỉ trong vài giây là đã có thể hoàn tất việc thu thập hình ảnh cơ bản. Tuy nhiên, toàn bộ quy trình từ chuẩn bị, đặt tư thế, tiêm thuốc (nếu có), đến khi hoàn thành chụp thường kéo dài khoảng 30 đến 60 phút tùy từng trường hợp.
3. Sau khi chụp CT
Trường hợp không dùng thuốc cản quang: Bé có thể ra về ngay và sinh hoạt bình thường như ăn uống, vui chơi, học tập. Không có bất kỳ hạn chế nào đặc biệt trong sinh hoạt hàng ngày.
Trường hợp có sử dụng thuốc cản quang: Bác sĩ sẽ yêu cầu bé ở lại theo dõi tại phòng khám từ 30 phút đến 1 giờ để đề phòng phản ứng dị ứng (như nổi mẩn, buồn nôn, khó thở…). Những phản ứng này hiếm gặp nhưng cần được phát hiện sớm để xử lý kịp thời nếu xảy ra.
Khuyến khích uống nhiều nước: Sau khi chụp CT có tiêm thuốc cản quang, trẻ cần được uống nhiều nước để hỗ trợ quá trình đào thải thuốc ra khỏi cơ thể qua đường tiết niệu. Điều này giúp giảm tải cho gan, thận và hạn chế tích tụ chất lạ trong cơ thể bé.
III. Lợi ích và rủi ro khi chụp CT cho trẻ
1. Lợi ích khi chụp CT
- Chẩn đoán nhanh chóng, chính xác: CT sử dụng công nghệ cắt lớp hiện đại để tạo ra hình ảnh 3D chi tiết của các cơ quan trong cơ thể. Điều này giúp bác sĩ “nhìn thấy” rõ ràng cấu trúc và tổn thương bên trong mà các phương pháp khác như siêu âm hoặc X-quang đôi khi không thể phát hiện.
- Hỗ trợ can thiệp y tế kịp thời: Trong các trường hợp khẩn cấp như chấn thương sọ não, xuất huyết nội, dị vật đường hô hấp, viêm ruột thừa… việc chụp CT nhanh chóng giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí và mức độ tổn thương, từ đó đưa ra phương án điều trị chính xác, thậm chí là quyết định phẫu thuật kịp thời để bảo toàn tính mạng cho trẻ.
- Phát hiện sớm các bất thường: Một số bệnh lý nghiêm trọng ở trẻ như u não, dị tật bẩm sinh ở tim, phổi hoặc ổ bụng… chỉ có thể được phát hiện sớm thông qua chụp CT. Phát hiện sớm đồng nghĩa với tăng cơ hội điều trị thành công, giảm thiểu biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của trẻ về lâu dài.
2. Rủi ro tiềm ẩn
Dù mang nhiều lợi ích nhưng chụp CT vẫn tồn tại những rủi ro mà phụ huynh cần cân nhắc kỹ, đặc biệt là khi chụp cho trẻ nhỏ.
- Phơi nhiễm tia bức xạ: Chụp CT sử dụng tia X, một dạng bức xạ ion hóa có thể tác động lên tế bào. Trẻ em có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi tia xạ cao hơn người lớn do cơ thể đang tăng trưởng nhanh, các tế bào phân chia mạnh mẽ hơn. Dù liều lượng tia trong mỗi lần chụp được kiểm soát rất nghiêm ngặt, thì việc tích lũy phơi nhiễm qua nhiều lần chụp vẫn là điều đáng lưu ý.
- Tăng nhẹ nguy cơ ung thư khi chụp nhiều lần: Một nghiên cứu nổi bật từ Đại học Newcastle (Anh) công bố trên tạp chí The Lancet cho thấy, trẻ em từng chụp CT nhiều lần có nguy cơ mắc bệnh ung thư máu và u não cao hơn so với nhóm không phơi nhiễm. Tuy tỷ lệ tăng không quá lớn và còn nhiều yếu tố đi kèm, nhưng vẫn là lời nhắc nhở để việc chụp CT không được lạm dụng, chỉ nên thực hiện khi thật sự cần thiết.
- Phản ứng với thuốc cản quang (nếu dùng): Dù hiếm gặp, một số trẻ có thể bị dị ứng nhẹ đến nặng với thuốc cản quang được tiêm khi chụp CT. Do đó, việc khai báo tiền sử dị ứng và theo dõi sát sau khi chụp là điều bắt buộc để đảm bảo an toàn.
Vậy trẻ em có nên chụp CT không? Câu trả lời là CÓ, nhưng cần dựa trên đánh giá chuyên môn và chỉ định rõ ràng từ bác sĩ. Phụ huynh không nên quá hoảng sợ hay kiên quyết từ chối khi bác sĩ khuyên chụp, nhưng đồng thời cũng không nên đồng ý dễ dàng nếu không hiểu rõ lý do và lợi ích của việc chụp trong tình huống cụ thể.
Nguyên tắc “chụp CT khi thực sự cần thiết” là kim chỉ nam an toàn. Việc chụp một lần duy nhất với chỉ định rõ ràng sẽ không gây hại đáng kể, đặc biệt khi được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín, đặc biệt là tại Phòng Khám Đa Khoa Med.Lotus – nơi có trang thiết bị hiện đại giúp giảm thiểu tối đa liều tia xạ cho trẻ nhỏ.
IV. Kết luận
Chụp CT cho trẻ không phải là điều gì quá đáng sợ như nhiều người vẫn nghĩ, nhưng là cha mẹ, lo lắng cho con là điều hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu được chỉ định đúng cách, thực hiện đúng quy trình, thì đây là một công cụ chẩn đoán vô cùng quý giá, giúp phát hiện và xử lý kịp thời nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Để đảm bảo hiệu quả chẩn đoán và điều trị, ba mẹ nên đưa trẻ đến những cơ sở y tế uy tín như Phòng Khám Đa Khoa Med.Lotus. Tại đây, trẻ sẽ được các bác sĩ giàu kinh nghiệm và chuyên môn cao, tay nghề vững vàng thăm khám kỹ lưỡng, chỉ định đúng, chụp CT trong môi trường an toàn, chuyên nghiệp và luôn luôn sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng bạn trong mỗi bước điều trị.
Nếu bạn còn băn khoăn, hãy liên hệ ngay với Phòng Khám Đa Khoa Med.Lotus để nhận được giải đáp tận tình và cụ thể thông qua:
Hotline: 0866 930 932
Website: medlotus.vn
Email: info@medlotus.vn
Địa chỉ: 930 Nguyễn Chí Thanh, Phường 4, Quận 11, TP.HCM
Nguồn tham khảo
Pearce MS, Salotti JA, Little MP, et al. (2012), Radiation exposure from CT scans in childhood and subsequent risk of leukaemia and brain tumous: a retrospective cohort study, The Lancet, 380(9840): 499-505.
